Bạn đang đi làm với mức lương khoảng 10 triệu, tháng nào cũng chăm chỉ và cũng không tiêu gì quá đáng. Vậy mà tới cuối tháng nhìn lại, tài khoản gần như trống rỗng và bạn không hiểu tiền đã đi đâu.
Nếu bạn đang ở trong tình trạng đó thì mình hoàn toàn hiểu, vì bản thân mình và rất nhiều bạn xung quanh mình cũng từng như vậy.
Hôm nay mình sẽ chia sẻ với bạn cách chia tiền cụ thể cho mức lương 10 triệu, thứ tự ưu tiên nên để tiền vào đâu trước, và một vài lỗi mà mình thấy các bạn hay mắc phải nhất.
Hồi mới đi làm, mình tiêu hết sạch những gì mình kiếm được. Không phải vì mình hoang phí, mà đơn giản là mình nghĩ lương như vậy là đủ rồi, tháng này hết thì tháng sau công ty lại trả lương, nên chẳng có gì phải lo lắng cả.
Cho tới khi mình ngồi xuống nhìn lại và giật mình, vì đi làm mấy năm trời mà trong tay mình không có gì cả. Chỉ cần một chuyện bất ngờ xảy ra, một vấn đề sức khỏe hoặc mất việc chẳng hạn, là mình hoàn toàn không đỡ nổi.
Mình thấy điều đó thực sự nguy hiểm, nên mình đổi cách làm, và mình đổi khá gắt. Mình dành 50% lương cho quỹ dự phòng, 25% cho đầu tư, và chỉ để lại 25% để chi tiêu. Thời điểm đó lương của mình không hề thấp, nhưng mình vẫn chấp nhận sống như một đứa sinh viên trong một khoảng thời gian dài.
Mình kể chuyện này không phải để bạn phải làm gắt giống hệt mình, vì mỗi người một hoàn cảnh khác nhau. Điều mình muốn bạn nhớ là khoảng cách giữa một người tiêu hết lương và một người để dành được không nằm ở mức lương cao hay thấp, mà nằm ở quyết định chia tiền ngay từ đầu tháng. Nếu lương tăng mà cách chia tiền không đổi, thì bạn chỉ đơn giản là tiêu hết nhiều tiền hơn thôi.
1. Lương 10 triệu thì chia như thế nào?
Với mức 10 triệu, mình đề nghị bạn bắt đầu bằng ba phần, và chỉ ba phần thôi.
Phần thứ nhất là 5 triệu cho những khoản bắt buộc, tức là những thứ mà thiếu nó bạn không sống được: tiền thuê nhà, điện nước, ăn uống cơ bản, đi lại và điện thoại. Phần thứ hai là 2 triệu dành cho chính bạn, gồm cà phê với bạn bè, ăn ngoài, mua sắm và hiếu hỉ. Phần thứ ba là 3 triệu để dành, và đây là phần quyết định bạn có thay đổi được tình hình tài chính của mình hay không.
Vì sao mình chỉ chia ba phần mà không chia chi tiết hơn? Bởi vì mình thấy rất nhiều bạn lập bảng mười mấy hạng mục, chia rất đẹp và rất khoa học, nhưng chỉ giữ được khoảng hai tuần rồi bỏ. Một kế hoạch phức tạp mà bạn không duy trì nổi thì không có giá trị bằng một kế hoạch đơn giản mà bạn theo được cả năm.
Nếu bạn đang ở với ba mẹ thì phần chi phí bắt buộc của bạn sẽ nhẹ hơn rất nhiều. Trong trường hợp đó, mình mong bạn đừng vì thấy dư dả mà tiêu thoải mái hơn, hãy đẩy toàn bộ phần dư đó vào chỗ để dành. Đây là giai đoạn tích lũy dễ nhất trong cuộc đời bạn, và nó sẽ không kéo dài mãi đâu.
Còn nếu bạn đang thuê nhà ở thành phố lớn thì riêng tiền nhà có khi đã ngốn 3 tới 4 triệu, và tỷ lệ mình nói ở trên trở nên không thực tế. Lúc này bạn có hai lựa chọn thật sự: hoặc ở ghép để kéo chi phí nhà xuống, hoặc chấp nhận để dành ít hơn trong giai đoạn này và tập trung năng lượng vào việc tăng thu nhập. Cả hai lựa chọn đều được, miễn là bạn chủ động chọn chứ không phải để mọi thứ tự trôi đi.
2. Chuyển tiền để dành đi ngay trong ngày nhận lương
Đây là phần quan trọng nhất của cả bài viết, và nếu bạn chỉ nhớ được một điều thôi thì mình mong bạn nhớ điều này.
Hầu hết mọi người đang làm theo thứ tự: nhận lương, chi tiêu trong tháng, rồi cuối tháng còn dư bao nhiêu thì để dành bấy nhiêu. Và thực tế là gần như không bao giờ còn dư, bởi vì chi tiêu của chúng ta luôn có xu hướng nở ra vừa đúng bằng số tiền đang có trong tài khoản.
Vì vậy bạn cần đảo ngược thứ tự đó lại. Ngay khi lương về, bạn chuyển 3 triệu sang một chỗ khác trước, và phần còn lại mới là số tiền bạn được phép sống trong tháng này.
Cách làm rất đơn giản. Bạn mở thêm một tài khoản riêng, tốt nhất là ở một ngân hàng khác với ngân hàng trả lương. Và đừng để app đó ngay ngoài màn hình chính điện thoại, vì càng khó thấy thì bạn càng ít động vào. Sau đó bạn cài chuyển khoản tự động vào đúng ngày lương về, còn nếu ngân hàng của bạn không hỗ trợ thì đặt một báo thức nhắc mình chuyển tay, việc này chỉ mất khoảng 30 giây mỗi tháng. Cuối cùng, bạn coi số tiền còn lại trong tài khoản chính là toàn bộ ngân sách của tháng, hết là hết.
Nghe thì rất nhỏ, nhưng theo quan sát của mình thì chính bước này quyết định phần lớn việc bạn có để dành được hay không, chứ không phải mấy bảng tính phức tạp.
3. Để dành xong rồi thì bỏ tiền vào đâu?
Đây là câu hỏi mình nhận được nhiều nhất từ các bạn mới bắt đầu chia tiền được vài tháng.
Việc đầu tiên bạn cần làm là xây quỹ dự phòng, và mục tiêu là khoảng 3 tới 6 tháng chi phí sinh hoạt. Ví dụ mỗi tháng bạn tiêu hết 7 triệu thì quỹ dự phòng của bạn sẽ nằm đâu đó trong khoảng 21 tới 42 triệu. Với mức để dành 3 triệu mỗi tháng, bạn cần khoảng 7 tháng để đạt mức tối thiểu, và hơn một năm để đạt mức an toàn hơn.
Con số này nghe có vẻ lâu, nhưng đây chính là thứ giữ cho bạn không phải vay nóng hay bán tháo tài sản khi có chuyện xảy ra. Khoản tiền này bạn nên để ở tài khoản tiết kiệm rút được bất cứ lúc nào, và đừng mang nó đi đầu tư. Nhiệm vụ của quỹ dự phòng là có mặt đúng lúc bạn cần, chứ không phải sinh lời thật cao.
Khi quỹ dự phòng đã xong thì phần để dành hàng tháng mới nên bắt đầu chảy vào các kênh đầu tư dài hạn. Với người mới, chứng chỉ quỹ thường là điểm bắt đầu nhẹ nhàng nhất. Số tiền tối thiểu thấp, có đội ngũ chuyên nghiệp quản lý giúp bạn, và bạn không phải ngồi canh bảng điện mỗi ngày trong khi vẫn đang đi làm.
Có một điều mình muốn nói thẳng với bạn: đầu tư khi chưa có quỹ dự phòng là đầu tư bằng số tiền mà bạn không được phép mất. Chỉ cần một sự cố nhỏ thôi là bạn buộc phải bán ra để lấy tiền, và thường thì thời điểm bạn buộc phải bán lại rơi đúng vào lúc thị trường xấu nhất.
4. Có cần ghi chép chi tiêu không?
Câu trả lời của mình là có, và mình nói điều này từ chính trải nghiệm của mình.
Trước đây khi mình chưa biết gì về tài chính cá nhân thì mình không ghi chép gì cả, tiền vào tiền ra mình cũng không nắm rõ. Chỉ từ khi mình bắt đầu hành trình này thì mình mới ghi chép chi tiêu một cách nghiêm túc, và mình duy trì thói quen đó cho tới bây giờ.
Ghi chép giúp mình nhìn thấy sự thật về đồng tiền của mình, chứ không phải để mình dằn vặt bản thân vì một ly cà phê. Khi có con số cụ thể, bạn mới biết mình thật sự cần bao nhiêu để sống. Từ đó bạn mới tính được những kế hoạch lớn hơn, như quỹ dự phòng cần bao nhiêu, hay bạn phải chuẩn bị bao nhiêu nếu muốn nghỉ việc một thời gian.
Nếu bạn mới bắt đầu thì hãy thử ghi trong 30 ngày, không cần app phức tạp, ghi vào phần ghi chú của điện thoại cũng được. Sau 30 ngày bạn cộng lại theo từng nhóm, và gần như chắc chắn bạn sẽ phát hiện ra hai điều.
Thứ nhất là sẽ có một hạng mục tốn gấp đôi so với bạn tưởng, thường là ăn uống bên ngoài, đồ uống hoặc mua sắm online. Thứ hai là sẽ có vài khoản trừ tự động mà bạn quên mất là mình đang trả hàng tháng, ví dụ như gói app, gói tập gym hay gói nghe nhạc mà bạn không còn dùng tới.
Chỉ cần xử lý hai chỗ đó thôi, phần lớn các bạn sẽ tìm ra được thêm một tới hai triệu mỗi tháng mà không hề phải sống khổ hơn.
5. Ba lỗi mình thấy nhiều nhất
Lỗi đầu tiên là đặt mục tiêu quá gắt rồi bỏ cuộc giữa chừng. Việc để dành 5 triệu trên mức lương 10 triệu nghe rất ấn tượng, nhưng nếu tới tháng thứ hai bạn phải rút số tiền đó ra tiêu thì mọi thứ quay lại vạch xuất phát. Bạn nên bắt đầu ở mức mà bạn chắc chắn giữ được liên tục trong sáu tháng, kể cả khi con số đó chỉ là một triệu.
Lỗi thứ hai là cắt sạch mọi niềm vui của bản thân. Một kế hoạch tài chính không có chỗ cho một buổi cà phê với bạn bè là một kế hoạch sẽ chết sớm, và phần 2 triệu dành cho bản thân tồn tại chính vì lý do đó. Bạn cứ tiêu số tiền ấy một cách thoải mái, vì nó đã nằm trong kế hoạch rồi.
Lỗi thứ ba là chỉ tập trung cắt giảm mà quên mất vế tăng thu nhập. Với mức lương 10 triệu thì khả năng cắt giảm của bạn có giới hạn, bạn rất khó để dành quá 3 tới 4 triệu mỗi tháng, nhưng khả năng tăng thu nhập thì gần như không có trần. Việc chia tiền giúp bạn giữ được thành quả, còn việc tăng thu nhập mới là thứ thật sự thay đổi cuộc chơi của bạn.
Cuối cùng
Bạn không cần phải có thu nhập cao rồi mới bắt đầu quản lý tiền, thật ra là ngược lại. Bắt đầu càng sớm thì tới lúc thu nhập của bạn tăng lên, bạn càng giữ lại được nhiều, bởi vì thói quen chia tiền đã hình thành từ trước.
Mình đã từng tiêu hết sạch lương nên mình hiểu rất rõ cảm giác đó, và mình cũng nhớ cảm giác lần đầu tiên nhìn vào tài khoản tiết kiệm và thấy có một khoản thực sự thuộc về mình. Hai cảm giác đó khác nhau rất nhiều, và mình mong bạn sớm có được cảm giác thứ hai.
Bạn thử bắt đầu ngay từ tháng lương tới nhé.
Xem thêm video của mình
Mình có một video nói kỹ hơn về việc nên làm gì ngay khi lương về, bạn xem thêm nhé.
Mỗi tuần mình gửi một email về quản lý tiền và đầu tư, viết đơn giản cho người mới. Đăng ký nhận miễn phí tại đây.
Nếu bạn muốn đốt cháy giai đoạn thay vì tự mò, bạn có thể tham khảo khóa học tài chính cá nhân của mình.
