Deal lương là câu chuyện sống còn khi đi làm, người ta bảo có thực mới vực được đạo còn gì. Nhưng nếu các bạn có thử google qua những bài hướng dẫn về deal lương thì bạn sẽ thấy nội dung chung chung. Tất nhiên chuyện deal lương mỗi hoàn cảnh, tính cách, kỳ vọng sẽ có cách ứng xử khác nhau, và đây cũng là lý do mà các bài viết về chủ đề này thường nói sao cũng đúng (ba phải).
Thế nên bài viết này, mình sẽ chia sẻ những câu chuyện có thật về tình huống deal lương của các bạn nữ trẻ ở 4 độ tuổi 20 – 23 – 26 – 28 tương đương với 3 giai đoạn mới ra trường, đi làm được vài năm và đã có thâm niên 4 năm. Như mọi khi, bài viết không khuyên răn, chỉ nêu câu chuyện để mỗi người có tham khảo và rút ra kinh nghiệm cho bản thân trong trường hợp gặp phải những tình huống đó.
- Cô sinh viên mới ra trường
Sau buổi lễ ra trường hoành tráng với lô hình trăm like trên mạng xã hội, cảm xúc tự tin thành đạt của ngày ra trường nhanh chóng thay thế bằng cảm giác trống rỗng không biết làm gì tiếp theo. Ngành học không yêu cầu thực tập, điểm số không có gì nổi bật và không biết mình sẽ làm gì, nên làm đúng chuyên ngành hay trái ngành? vì cô cũng không thích ngành mình học lắm. Cô gái nhanh chóng khủng hoảng đợt 1 vì không biết làm gì và ai sẽ thuê mình. Tất nhiên vì cô gái không đọc được bài Sinh viên nên đi thực tập từ năm mấy nên đã không chuẩn bị cho mình một chiếc CV chuẩn, và cũng chưa đọc bài Chia sẻ khi làm việc cho start up nên cũng đã vội vàng nộp ngay vào một startup nội địa dù chưa biết phải làm gì. Lúc ấy cô nghĩ, cứ có việc làm hãy tính tiếp.
Và đây là màn deal lương kinh điển mà tôi đồ rằng không ít bạn ở hoàn cảnh đó cũng đã ứng xử tương tự.
She: Với vị trí này chị trả em X triệu (X bằng mức lương sàn trên thị trường mà cô gái lướt qua trên các trang tuyển dụng thấy được)
She: Dạ em đi làm lấy kinh nghiệm, tiền lương không quan trọng. Em cũng làm trái ngành nữa nên xác định đi làm lấy kinh nghiệm.
Cô gái ấy ra về và cũng không hỏi thời gian làm việc (có OT, có làm thứ 7 chủ nhật không?), Lộ trình training của công ty/sếp trực tiếp cho nhân viên như thế nào, có hay không? Cơ hội phát triển của vị trí này như thế nào? Và cũng chẳng buồn suy nghĩ, mình có nên làm trái ngành không?
Cô ra về ngập tràn hạnh phúc vì đã có việc, có tiền lương (bằng mức sàn).
Bài học cô rút ra: Công việc đầu tiên rất quan trọng, vì nó sẽ định hướng, kéo theo các công việc trong tương lai của mình thế nên mới nói, gặp sếp tốt, công ty tốt ngay từ đầu là rất may mắn. Nếu không, trong trường hợp trên, cô gái ước đã research nghiêm túc, suy nghĩ nghiêm túc về nghề nghiệp của mình vì với mức lương đó, cô cũng vẫn có thể làm được ở những công ty với lộ trình phát triển bài bản hơn. Ngoài ra, khi phỏng vấn trực tiếp với Founder, cô ước đã nhờ người này vẽ/chia sẻ ra cho cô lộ trình phát triển nghề nghiệp của vị trí mà cô chọn để có cái nhìn về công việc bao quát hơn.
2. Cô nhân viên đi làm được 2 năm
Sau 1 năm đầu lao đao ở các startup và công ty lẻ tẻ, cô gái làm trái ngành nhớ ăn ở tốt đã vào được một công ty lớn quy mô vài ngàn nhân viên. Với những công ty lớn như thế này thì range lương và lộ trình phát triển dường như cố định, không có gì để deal. Công ty kiểu này, nhân viên sau thời gian đi làm dễ mắc một vòng đau đầu: lương không có gì đột phá, lộ trình cũng không thể đột phá. Nói chung đời sống công sở đều đều trôi qua. Một ngày, quản lý gọi cô vào, review các thể loại, tình hình ổn, tốt đẹp cả.
He: Anh thấy năng lực của em khá, đợt này team đang cất nhắc tăng lương một số bạn, tài chính em hiện tại ổn không?
She: Dạ tài chính em ổn anh ạ. Để cho người khác phù hợp hơn
Ngay phút nói ra câu đó, cô nhân viên đã nhận ra sai lầm của mình nhưng lời nói phóng như bay nên không thu lại được.
Bài học cô rút ra: Đi làm có năng lực và được người khác đánh giá cao, tưởng thưởng lại là chuyện vô cùng đáng tự hào và đó là quyền lợi chính đáng của mình mà mình nên nhận. Ở đây mình không phải tranh giành của ai, mình làm tốt thì cứ mạnh dạng nhận thưởng. Còn trạng thái tài chính của mình không liên quan, vì dù ăn mì gói hay BBQ thì mình vẫn làm việc hết mình đó thôi.
3. Cô nhân viên đi làm được 4 năm
Cống hiến cần cù cho công ty suốt 4 năm từ lúc lập quốc cho tới thời điểm hiện tại, cô nhân viên yêu công ty như yêu người yêu (vì cô không có người yêu). Sau nhiều cuộc họp cân não với founders về tình hình tài chính, nhân sự, cô cũng lo lắng cho công ty như Founder thực sự, tiết kiệm từng đồng tiền cho công ty. Rồi buổi review cuối năm, ngoài chuyện mọi người yêu mến cô, cô làm tốt việc của mình thì không có gì nữa. Cô rời phòng lòng ngập tràn hạnh phúc, không nghĩ gì đến việc hỏi han tăng lương của mình, cũng không nghĩ gì đến việc mình nên đề xuất một kế hoạch phát triển bản thân.
Bài học cô rút ra: Công ty là công ty, dù yêu công ty nhưng mình đi làm làm tốt việc của mình thì những quyền lợi của bản thân phải rạch ròi và cụ thể. Vì đó là thái độ làm việc chuyên nghiệp, và tạo động lực làm việc tốt hơn. Cá nhân phát triển tốt là công ty sẽ phát triển tốt. Nhưng phải rạch ròi, vì công ty thì có thể thay đổi, nay mai có thể đóng cửa, còn bản thân vẫn phải đối diện với cơm áo gạo tiền và kỹ năng. Làm sao để phát triển bản thân trong thời gian làm việc chứ không chỉ đi làm nhận lương đều đặn. Đòi hỏi sự tưởng thưởng và lộ trình phát triển cũng là cách bạn giúp công ty phát triển. Ngoài ra lưu ý nhỏ là làm ở công ty startup thì lương tháng 13 và thưởng thường không có nha mọi người, vậy nên lộ trình tăng lương tăng thu nhập cần được để ý. Founder là founder, yêu thương sếp là vậy nhưng mình còn cần phải sống nữa. Công ty dẹp, Founders vẫn có tiền chứ nhân viên quèn dễ chết đói lắm.
4. Cô nhân viên đi làm được 4 năm
Cô làm được nhiều việc, nhưng sự công nhân ở mỗi việc đều rất khiêm tốn vì mỗi công ty cô làm đều bé tí. Thế nên dù được mọi người tung hô, nhưng cứ mỗi lần nhìn vào Mô tả công việc với dòng chữ Demonstrated track record of achieving cô đều sợ hãi. Một thời gian dài đi phỏng vấn cô đều nhận được câu trả lời là lương đề xuất của cô cao quá, trên các trang tìm việc, mức lương của các công ty thấp đến không tưởng nên cô chẳng nộp vào đâu được cả. Đã vậy tìm được công ty vừa ý cô lại khó vô cùng (cô kén chọn công ty cũng như kén chọn người yêu). Thế nên trạng thái của cô lúc nào trong các buổi phỏng vấn đều xoay mòng mòng.
He: Em mong muốn mức lương bao nhiêu?
(Dù đã tập dượt nhưng lần nào hỏi câu này cô cũng bị khớp. Trong đầu cô bắt đầu chạy hàng chữ (lương cũ là A, mình muốn deal 2A, nhưng lỡ 2A cao quá thì sao hay nói 1.5A, lỡ nói vậy cũng cao quá rồi mình fail thì sao? Hình như lương mình đang được trả cao hơn thị trường và năng lực của mình thì phải. Mà mình thích công ty này quá, trả ít hơn vẫn được mà))
She: Dạ em mong tầm A đến 1.5A, nhưng em cũng có thể linh hoạt ạ, em thích công ty mình. 😀
Tất nhiên cô được offer mức lương thấp hơn mức A
Bài học cô rút ra: Cứ nói mức lương mong muốn vì không phải bạn nói ra họ sẽ offer cho bạn ngay. Nếu bạn là ứng viên họ thực sự thích, họ sẽ deal lương xuống theo mức phù hợp, lúc đó bạn có thể deal lại sau. Nhưng một khi bạn đã ra giá thấp, thì đừng mong công ty cho bạn mức giá cao hơn, như ở trên, một khi bạn đưa range thì họ (đa số) sẽ cho bạn mức thấp hơn hoặc bằng Min – tức là mức bạn chấp nhận.
Những câu chuyện nhỏ ở trên nghe buồn cười và ngớ ngẩn nhưng nó hoàn toàn thực. Cả 4 cô gái (4 cô gái khác nhau nhé) trong câu chuyện đều là những người thông minh, tự tin, suy nghĩ cẩn trọng, nhưng trong những tình huống bất ngờ (bất ngờ bị gọi vào phòng sếp, bất ngời với đề nghị…), họ đã có những pha xử lý vụng về. Mình nghĩ nó thiên về giới tính nữa, nữ giới thường kém tự tin và rụt rè khi đề xuất quyền lợi cho mình. Vấn đề này đã được đề cập trong cuốn Sự trỗi dậy của phái đẹp, chứng tỏ nó không phải chuyện vài người mà nó phổ biến ở nữ giới, bất kể tuổi tác, cấp bậc làm việc.
Kể những câu chuyện trên vì muốn đưa ra tình huống cho mọi người tham khảo, để nếu có trải nghiệm hoàn cảnh tương tự thì có cách xử lý tốt hơn. Hy vọng bài viết hữu ích với mọi người.
Nếu là bạn, bạn xẻ xử lý như thế nào? Bạn đã từng ở trong hoàn cảnh tương tự? Hoặc có câu chuyện deal lương nào muốn chia sẻ cũng mọi người?
Chia sẻ với Clever Girls nhé!
Love
