Chào mọi người, đây là bài viết đầu tiên trong Series về chứng chỉ quỹ.

Trong bài viết này chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu quỹ ETF là gì? Ưu nhược điểm của quỹ ETF trước khi quyết định có nên đầu tư vào ETF hay không.

I. Định nghĩa quỹ ETF là gì

ETF là quỹ đầu tư thụ động mô phỏng các chỉ số chứng khoán, hàng hóa hoặc một rổ tài sản, nhưng được giao dịch như một cổ phiếu trên sàn.

Đầu tư thụ động là đầu tư vào danh mục được mô phỏng theo một bộ chỉ số trên thị trường và không thực hiện phân tích doanh nghiệp mà các quỹ sẽ chọn chứng khoán để đưa vào tỷ trọng danh mục sao cho mô phỏng được bộ chỉ số tương đương với thị trường.

ETF là sản phẩm lai giữa mô hình quỹ và cổ phiếu, vừa có đặc điểm của quỹ, nhưng giao dịch như một cổ phiếu trên sàn, giá thay đổi hằng ngày khi được mua bán.

Để cho mọi người dễ hiểu, mình sẽ đi từ bài toán của mọi người ra.

Chúng ta là nhà đầu tư mới, không biết đọc BCTC, lựa chọn một mã cổ phiếu cũng sẽ rất sợ hãi vì lỡ đâu mình phán đoán nhầm mã cổ phiếu này sẽ không tăng trưởng trong dài hạn hoặc tệ hơn nó sẽ sụp. Rất đáng sợ. Trong các video khác mình có bảo đầu tư vào giỏ VN30, nhưng giỏ vn30 này sẽ được chọn lọc liên tục, họ sẽ loại bỏ các mã không hiểu quả ra, vậy lỡ như mình chọn một mã mà sau đó mã này nó yếu kém bị loại ra. Như vậy cũng rất đáng sợ.

Sau đó bạn đọc các chỉ số lịch sử, mở cái chart dễ nhìn nhất là chart VN30 và chart Vnindex, bạn thấy nó về dài hạn ổn định, mã cổ phiếu có thể giảm nhưng thị trường thì vẫn trường tồn, như vậy đầu tư theo giỏ danh mục là chắc nhất. Nhưng vấn đề của việc sở hữu một giỏ danh mục này là VN30 có những 30 mã, làm sao để mua hết các mã này? Làm sao để cân đối tiền vì lúc đó mỗi mã giá khác nhau và mua 30 mã sẽ tốn tiền nhiều. Đó là lý do chúng ta cần ETF.

II. Cơ chế hoạt động của ETF là như thế nào?

Để cho mọi người dễ hình dung, mình sẽ ví dụ về một tiệm hoa.

LƯu ý, phần ví dụ cửa hàng hoa này, mình có xem ở một clip nước ngoài thấy khá sinh động nên sử dụng lại trong video, nhưng giờ không nhớ link video đã xem là của trang nào. Bạn nào biết được thì cho mình xin để cho vào dẫn nguồn nhé!

Mỗi buổi sáng có một chiếc xe tải gom một số loại hoa nhất định và chất lên xe, tổng giá trị của xe này là 1 tỷ. Xe tải này chở về một cơ quan đặc biệt, ở đây họ bó hoa lại thành từng bó theo phong cách gọi là bó hoa VN30 chẳng hạn. Mỗi bó hoa VN30 chứa số lượng hoa nhất định với loại hoa nhất định, giả sử xe tải này bó được 100.000 bó hoa, như vậy mỗi bó hoa sẽ có giá 10.000 VNĐ. Những bó hoa này được chở đi phân phối ở các cửa hàng hoa. Tại cửa hàng hoa người ta vừa bán hoa lẻ vừa bán những bó hoa VN30 này. Người mua có thể lựa chọn hoặc mua hoa lẻ hoặc mua VN30. Và khi bạn mang bó hoa về nhà mà bạn thấy giá bó hoa tăng bạn hoàn toàn có thể mang ra tiệm hoa bán lấy tiền. Ngoài hoạt động mua bán của các bạn, còn có một hoạt động mua bán đặc biệt khác. Có một nhóm người gọi là AP, họ cũng hoạt động trong ngành hoa, họ có tiền và có hiểu biết về thị trường hoa, mỗi ngày nhóm này quan sát thị trường. Nếu giá các bó hoa VN30 đang cao hơn giá các loại hoa lẻ, họ sẽ gom hoa lẻ lại và gói thành bó VN30 sau đó thực hiện hoán đổi. Ngược lại, nếu các bó VN30 đang thấp hơn giá hoa lẻ, họ sẽ mua các bó hoa VN30 lại và tháo nó ra bán lẻ để lấy tiền lời.

Ví dụ vừa rồi thể hiện cách quỹ ETF hoạt động. Một quỹ ETF có giá trị tài sản (NAV) bằng tổng giá trị các chứng khoán cơ sở trừ đi các khoản phí. Giá mỗi chứng chỉ ETF bằng NAV chia cho số chứng chỉ phát hành. Các cửa hàng hoa là các công ty chứng khoán, bạn có thể mua ETF như mua cổ phiểu bình thường. APs là những tổ chức tạo lập thị trường, đây là những nhóm tổ chức hoạt động trong lĩnh vực tài chính thường là các ngân hàng, công ty chứng khoán, các quỹ. Họ có thể thực hiện các giao dịch hoán đổi như ví dụ hoa ở trên. Khi giá ETF cao hơn giá từng cổ phiếu lẻ, nhóm APs sẽ mua cổ phiếu lẻ và hoán đổi lấy ETF để lấy lời và người lại khi ETF thấp hơn từng cổ phiếu lẻ, nhóm APs sẽ mua ETF vào và bán lẻ cổ phiếu.

Trong hình là một hợp đồng hoán đổi để minh họa hoạt động trên.

Xem chi tiết tại đây

Hoạt động arbitrage giữa các thành viên lập quỹ và tổ chức tạo lập thị trường sẽ đảm bảo giá chứng chỉ quỹ ETF liên hệ chặt chẽ với giá của các chứng khoán cơ cấu.

III. Ưu nhược điểm của ETF

Ưu điểm của ETF

1. Mua được 1 nhóm cổ phiểu nên sẽ dàn trải rủi ro. Thường các bạn chọn mua cổ phiếu chúng ta có đa dạng hóa danh mục cỡ nào đi nữa thì cũng tầm 2-3 lĩnh vực là cùng, trong mỗi danh mục chúng ta cũng sẽ chỉ mua được cỡ từ  3-4 mã trong mỗi ngành. Điều này cũng dẫn đến việc  khó quản lý và cũng đòi hỏi khoản vốn lớn.
2. Không cần phải đọc hiểu BCTC. Nhiều bạn ngoài ngành không chuyên gặp rất nhiều vấn đề trong việc đọc báo cáo tài chính, tìm hiểu về doanh nghiệp. Đặc biệt các bạn bận rộn không có thời gian tìm hiểu sâu, như vậy sẽ thành rào cản. Việc mua quỹ ETF giải quyết được điều này. Quỹ ETF neo theo một chỉ số nhất định, bạn chỉ cần tham khảo chỉ số đó để lựa chọn.
3. Nói về chỉ số thì việc đầu tư theo chỉ số được coi là một trong những ưu thế. Vì sao, ở đây mình lấy ví dụ giỏ VN30 trong 20 năm qua đã có rất nhiều thay đổi. Các mã cổ phiếu bluechip một thời như HAG, ITA, FLC từng lọt vào rổ chỉ số VN30 nay được thay thế bởi VIC, VHM, FPT.

Hoặc gần đây, hai mã của Coteccons và Bảo Việt bị loại khỏi rổ VN30 và thế bằng mã của Khang Điền và Tài chính Hoàng Huy.

Như vậy trong trường hợp các bạn đầu tư lâu dài, rủi ro doanh nghiệp làm ăn sa sút, thậm chí cả doanh nghiệp lớn vẫn có thể xảy ra. Tuy nhiên, chỉ số VN30 theo thời gian vẫn tăng trưởng, giỏ VN30 chọn lọc liên tục, và bạn không phải làm việc đó.

4. Tránh được thuế thu nhập cá nhân, phần cổ tức mà bạn được trả sẽ được tái đầu tư lại vào quỹ thay vì chi trả về tài khoản, điều này sẽ làm tránh được 5% thuế thu nhập cá nhân.
5. Tránh được việc mua cao hơn giá trị thực

Nhược điểm ETF

1. Đa số là mua các mã lớn, ít cơ hội tiếp xúc với các mã trung và nhỏ
2. Cổ tức ít hơn. Vì bạn sở hữu dàn trải nên bạn cũng được chia cổ tức ít và dàn trải.
3. Dễ dẫn đến trading liên tục. Vì có thể mua bán liên tục nên bạn dễ dẫn đến mua bán liên tục.
4. Khả năng sinh lời sẽ thấp hơn, vì lúc này bạn mua một combo thay vì mua một mã. Ví dụ như giai đoạn 1 năm qua, mã HPG tăng trưởng 200% trong khi đó VN30 chỉ tăng trưởng 75%

Trên đây là tổng quan về ETF và ưu nhược điểm của ETF, huy vọng đã giúp các bạn phần nào trong quá trình tìm hiểu về ETF.

Love!